Dürüst olalım: Çoğu şirkette "Bütçe Dönemi" bir tiyatrodan ibarettir.
Finans departmanı haftalarca çalışır, Excel dosyaları departmanlar arasında mekik dokur, bir "konsolide bütçe" çıkarılır, Yönetim Kurulu onaylar ve dosyalar rafa kalkar. Sonra ne olur? Ocak ayında yapılan bütçe, Mart ayında enflasyon veya kur artışıyla "çöp" olur. Yılın geri kalanında herkes, gerçekleşmesi imkansız hedeflere koşuyormuş gibi yapar.
Eğer sizin şirketinizde de durum buysa, üzülerek söylüyorum: Şirketinizi yönetmiyor, sadece temenni ediyorsunuz.
Bugün, bir Mali Müşavir ve bir MBA yöneticisi şapkalarımı takarak; ama daha çok bir "Finans Mühendisi" gözlüğüyle size gerçeği söyleyeceğim: Statik bütçelerin devri kapandı.
1. Dikiz Aynasına Bakarak Araba Kullanılmaz
Klasik muhasebe size "dün ne olduğunu" söyler. Bu, otobanda 200 km hızla giderken sadece dikiz aynasına bakmaya benzer. Evet, arkanızda (geçmişte) kaza yapmadığınızı görürsünüz ama önünüzdeki virajı (geleceği) göremezsiniz.
Bizim Dizdar Denetim'de kurduğumuz "Business Intelligence (BI)" tabanlı raporlama sistemleri, sizin ön camınızdır. Size geçen ay ne kadar sattığınızı değil; mevcut trendle giderse gelecek ay ne kadar satacağınızı, nakdinizin hangi hafta biteceğini ve hangi ürünün sizi zarara soktuğunu anlık gösterir.
2. "Geçen Yılın Rakamlarına %20 Ekle" Devri Bitti
Geleneksel bütçeleme tembel işidir. "Geçen sene 100 harcadık, enflasyon var, bu sene 150 yazalım" demek, verimsizliği ve israfı da %50 artırmak demektir.
Bizim savunduğumuz ve uyguladığımız "Sıfır Tabanlı Bütçeleme (Zero-Based Budgeting)" yaklaşımı ise mühendislik disiplini gerektirir. Her yıl, şirket sanki bugün kuruluyormuş gibi davranırız. Her bir gider kalemini, her bir personeli, her bir yatırımı "Neden gerekli?" diye sorgularız. Geçmişin hatalarını kopyalamaz, geleceğin verimliliğini tasarlarız.
3. Excel Mezarlığından Çıkın: Dinamik Bütçe (Rolling Forecast)
Dünya VUCA (Değişken, Belirsiz, Karmaşık) dünyası. 12 aylık sabit bütçeler, kendini kandırmaktır. Bizim kurduğumuz sistemler "Yuvarlanan Tahmin" mantığıyla çalışır.
Yani bütçeniz taş tabletlere yazılmaz. Kur değiştiğinde, hammadde fiyatı arttığında veya talep düştüğünde; sistem tüm yıl sonu tahminlerini saniyeler içinde revize eder. Patronun önüne; "Efendim bütçeden saptık" raporu değil, "Efendim, rüzgar değişti, biz de yelkenleri şöyle ayarladık" stratejisi gelir.
Son Söz: Veri Petrodur, Ama Rafineri Biziz
Her şirkette veri var. Fatura kesiyorsunuz, mal alıyorsunuz, maaş ödüyorsunuz. Ama bu veriler işlenmediği sürece "ham petrol" gibidir; yakamazsınız, kullanamazsınız.
Dizdar Denetim olarak biz; SMMM disiplinini, Endüstri Mühendisliği verimliliğini ve İstatistik bilimini kullanarak şirketiniz için bir "Veri Rafinerisi" kuruyoruz.
- Sıkıcı mizanlar yerine, şirketin nabzını anlık tutan BI Kokpitleri (Dashboard) veriyoruz.
- Tahminler yerine, matematiksel Öngörüler sunuyoruz.
- Mazeretler yerine, Strateji üretiyoruz.
Hala Excel tablolarında kayboluyor ve "Acaba bu ay kâr ettik mi?" diye ay sonunu bekliyorsanız, geç kalıyorsunuz.
Gelin, şirketinize bir "Radar" takalım. Çünkü sisli havada en hızlı giden, yolu en iyi görendir.