Yönetici Özeti
- Odak Farkı: VUK devlete ödenecek vergiyi hesaplar; IFRS ise şirketin gelecekte yaratacağı nakit akışını gösterir.
- Gizli Yükümlülükler: VUK bilançolarında görünmeyen borçlar (Kıdem Tazminatları vb.), IFRS'te su yüzüne çıkar.
- Gerçek Varlık Değeri: Tarihi maliyetle duran varlıklar şirketi fakir gösterir; IFRS ise "Gerçeğe Uygun Değer" ile şirketin potansiyelini yansıtır.
Patronların ve yöneticilerin en sık sorduğu soru şudur: "Muhasebecim kâr ettiğimizi söylüyor, vergi de ödüyoruz ama kasada neden para yok?"
Cevap basit ama can yakıcı: Çünkü yanlış haritaya bakıyorsunuz.
Türkiye'deki şirketler yasal olarak Vergi Usul Kanunu (VUK) hükümlerine göre kayıt tutar. Ancak VUK, şirketin ticari gerçekliğini değil, maliyenin vergi güvenliğini esas alır. Eğer yönetim kararlarınızı VUK tablolarına göre veriyorsanız, muhtemelen şirketinizi "vergi gözlüğüyle" yönetiyorsunuz. Oysa küresel oyuncular, "yatırımcı gözlüğüyle" (IFRS) yönetir.
Peki, bu iki dünya arasında, şirketinizin kaderini değiştirecek teknik farklar nelerdir?
1. Gizli Borç Yükü: Kıdem Tazminatı Karşılıkları
VUK mantığında bir giderin yazılabilmesi için o paranın kasadan çıkması veya kesinleşmesi gerekir. Bu yüzden personeliniz işten ayrılana kadar, biriken kıdem tazminatı yükünü VUK bilançosunda "borç" olarak göremezsiniz.
IFRS Gerçeği: IFRS (IAS 19), "Çalışan hizmet verdikçe şirket borçlanıyor" der. Aktüeryal hesaplamalarla personelin gelecekte hak edeceği tazminatı bugünden hesaplar ve bilançoya "Karşılık" olarak yazar.
Sonuç: VUK'ta kârlı görünen bir şirket, IFRS'e döndüğünde aslında ciddi bir tazminat yükümlülüğü altında olduğunu fark edebilir. Biz buna "bilançonun yüzleşmesi" diyoruz.
2. Duran Varlıklar ve Amortisman Yanılsaması
VUK, bir makineye veya binaya devletin belirlediği sürelerde ve oranlarda amortisman ayırmanızı emreder. Ve varlıkları (enflasyon düzeltmesi hariç) genellikle tarihi maliyetle tutarsınız.
IFRS Gerçeği: IFRS (IAS 16), "Devletin ne dediği önemli değil, sen bu makineyi ekonomik olarak ne kadar kullanacaksın?" diye sorar. Faydalı ömür tahmini yönetimdedir. Ayrıca IFRS, varlıklarınızı "Maliyet" değil "Yeniden Değerleme" modeliyle izlemenize izin verir.
Sonuç: Yıllar önce alınmış bir fabrika binası VUK kayıtlarında "çöp" değerinde görünebilirken, IFRS raporlamasında şirketin özkaynaklarını devasa oranda artıran bir güce dönüşür. Kredi kullanırken teminat gücünüz artar.
3. Ciro Ne Zaman Cirodur? (Hasılat Kaydı)
VUK için fatura kesildiyse satış gerçekleşmiştir. Ancak modern ticaret karmaşıktır; garantiler, iadeler, vadeli satışlar iç içedir.
IFRS Gerçeği: IFRS 15, "Müşteri kontrolü devraldı mı ve performans yükümlülüğünü yerine getirdin mi?" diye sorar. Vadeli satışlardaki "vade farkını" (faiz gelirini) cirodan ayırır (Reeskont).
Sonuç: VUK tablolarında "Operasyonel Kâr" (EBITDA) gibi görünen rakamların bir kısmı aslında finansman geliridir. IFRS, operasyonel başarınızla finansal başarınızı birbirinden ayırır.
Dizdar Denetim Görüşü: Karmaşayı Teknolojiyle Çözmek
Bu teknik farklar gözünüzü korkutmasın. Evet, VUK ile IFRS arasında bir uçurum var. Ancak Dizdar Denetim ve Yazılım Ticaret A.Ş. olarak biz, bu uçurumu bir köprüye dönüştürüyoruz.
Eskiden aylar süren, Excel tabloları arasında kaybolunan "VUK'tan IFRS'e Çevrim (Conversion)" sürecini; geliştirdiğimiz yazılım teknolojileriyle tamamen otomatize ediyoruz. Uluslararası standartların (Big 4) kalite anlayışını, yerli teknolojinin çevikliğiyle (agility) birleştiriyor; sizi şablon raporlarla değil, gerçek ve hızlı çözümlerle buluşturuyoruz.
Siz işinizi büyütmeye odaklanın; biz o işin küresel standartlarda nasıl görüneceğini hesaplayalım.
Unutmayın: Doğru raporlama, en ucuz finansman kaynağıdır.